Пусаны архи: Кымжонсансон макколлигийн түүх

Кымжонсан уулын явган аяллын замаар өгсөж, уулын цайзын тосгонд хүрэхэд хөлс нь цутгасан хүмүүс модон тавцан дээр тухлан сууж, нэг аяга макколли ууж буйтай олонтаа таарна. Дүбү жонгөл эсвэл ногоон сонгинотой жонгийн таваг захиалан, ууланд алхсаны ядаргаагаа тайлах нь энэ тосгоны эртнээс уламжилсан дүр зураг юм. Цайвар, өтгөн тэр архи нь зөвхөн энд үйлдвэрлэдэг хөрөнгө болон усаар исгэдэг хэмээн нутгийнхан бахархдаг. Бусад макколлитой харьцуулахад исгэлэн амт, хийжилт нь илүү хүчтэй, өтгөн талдаа тул нэг амсаж дасвал мартахад бэрх өвөрмөц амттай хэмээн үнэлдэг хүн олон. Улс даяар макколлийн олон брэнд байдаг ч тосгон болон уулын нэрийг тэр чигээр нь барааны тэмдэг болгон ашигладаг архи ховор. Кымжонсансон макколлид үүний учир бий.

Энэ түүх Жусоны хаан Сүкжонгийн 32 дахь он буюу 1706 он хүртэл буцаж очно. Японы далайн дээрэмчдийн довтолгоонд бэлтгэн Кымжонсансон уулын цайзыг шинээр барьж байсан тэр жил улс орны өнцөг булан бүрээс ажилчдыг дайчлан, энэ уулын бэлд цуглуулжээ. Цайзын орчимд аль хэдийн уулын энгэрт тариалан эрхлэн амьдардаг хүмүүс байсан бөгөөд тэд эртнээс хөрөнгө исгэж, макколли нэрж амьдралаа залгуулж ирсэн байв. Цайз барих хүнд хүчир ажил дууссаны дараа ажилчид орой бүр энэ тосгоны макколлигаар цангаа, ядаргаагаа тайлдаг байжээ. Ажил дуусаж нутаг буцсан хүмүүсийн яриагаар уулын цайзын тосгоны макколлигийн нэр алдар улс даяар тархсан гэдэг. Далайн түвшнээс дээш 400 метрийн уулын бэлийн сэрүүн уур амьсгал, тунгалаг ус, мөн хөлөөрөө шууд гишгэн хийдэг уламжлалт аргаар исгэсэн хөрөнгө нийлж, өөр нутагт дуурайхад бэрх амтыг бий болгожээ.

Гэвч түүхэн уламжлалтай энэ архи ч орчин үеэс хойш удаан хугацаанд ил тод гэрэлтэж чадаагүй үе бий. Японы колоничлолын үе болон чөлөөлөгдсөний дараах жилүүдэд хувь хүн архи нэрэх үйлдэл өөрөө хяналт шалгалтын бай болж, уулын цайзын тосгоны хүмүүс ч үүнээс ангид байсангүй. Үеэс үед уламжилсан аргаар хөрөнгөө гишгэж, архи исгэдэг байсан ч хуулийн хувьд энэ нь хууль бус архи байв. Хяналтынхны нүднээс далд уулын гүнд нууцаар архи исгэж, яаралтай үед ваараа газарт булж нууж байсан үе үргэлжилжээ. Амт, уламжлал нь хэвээр байсан ч хорвоо энэ архийг нэр төртэй нэрээр дуудаж өгдөггүй байв.

Энэ архи ил гарч ирсэнд санаанд оромгүй нэгэн холбоо нөлөөлжээ. Хожим ерөнхийлөгч болсон Пак Жонхый цэргийн алба хааж байхдаа Пусаны цэргийн хангалтын баазын командлагчаар ажиллаж, уулын цайзын тосгонд байнга очдог байсан бөгөөд тэр үед уусан макколлийн амтыг удаан санаж явсан гэдэг. Ерөнхийлөгч болсныхоо дараа ч Пусанд ирэх бүрдээ энэ тосгоны макколлийг нэхдэг байв. Тэгээд уг архи одоо ч хууль бус архины хяналтад байдгийг сонсоод хууль ёсны болгох арга хэмжээ авчээ. 1979 онд Ерөнхийлөгчийн зарлиг №9444-өөр Кымжонсансон макколли эцэст нь Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын 1 дэх ардын уламжлалт архиар бүртгэгдэв. Удаан хугацаанд нууцаар исгэхээс өөр аргагүй байсан архи нэг өдрийн дотор төрөөс хүлээн зөвшөөрсөн уламжлалт архи болсон мөч байлаа. Үүнийг даган тосгоны оршин суугчид санаа нийлж, Кымжонсансон нутгийн уламжлалт архины компанийг байгуулан, айл бүр тус тусдаа исгэдэг байсан архийг нэг дор төвлөрүүлж, системтэй үйлдвэрлэж эхэлжээ.

Өнөөдөр ч Кымжонсансон макколли 500 жилийн турш уламжилсан хөлөөр гишгэж хийдэг хөрөнгө буюу хөлөөрөө шууд гишгэн үйлдвэрлэдэг хөрөнгийн аргыг чанд баримталсаар байна. Улаан буудайн гурилыг зуурч, бөөрөнхий хавтгай хэлбэрт оруулсан хөрөнгийг даавуугаар ороогоод нүцгэн хөлөөрөө чанга гишгэж, агаарыг гарган нягтыг нь нэмэгдүүлдэг энэ үйл явц нь байгалиасаа үүсэх хөгц, хөрөнгө жигд суурьшихад тусалдаг өвөг дээдсийн ухаан юм. Машинаар олноор үйлдвэрлэдэг бусад макколлигоос ялгаатай нь одоо ч хүний хөл, гар дамжиж байж сая бүрэн боловсордог архи. Цайз барих ажилд дайчлагдсан нэр нь үл мэдэгдэх ажилчдын цангааг тайлж байсан архи хориотой цаг үеийг туулсаар өдгөө Пусаныг төлөөлөх уламжлалт архи болон улс орны өнцөг булан бүрийн архины ширээнд заларч байна. Ууланд алхагчид аяллаа дуусгаад тосгонд орж, нэг аяга макколли уудаг өнөөгийн дүр зураг ч үнэн хэрэгтээ гурван зуу гаруй жилийн өмнө цайз барьсан ажилчид өдрийн хүнд хөдөлмөрөө макколлигаар тайлдаг байсан дүр зургаас төдийлөн ялгаатай биш. Кымжонсансон макколлигийн нэг аягыг уухад уулын цайз барьсан хүмүүсийн хөдөлмөр, нууцаар архи исгэхээс өөр аргагүй байсан он жилүүд, эцэст нь нэр төртэй нэртэй болсон нэгэн тосгоны түүх бүгд хамт шингэсэн байдаг.